การดูแลคนพิการทางกายและการเคลื่อนไหว และผู้ป่วยเรื้อรัง โดยใช้แนวคิดการดูแลด้วยหัวใจความเป็นมนุษย์

การพัฒนาศักยภาพคนพิการโดยชุมชน
     (Community  Based  Rehabilitation  – CBR)
   “ชุมชน ดูแล คนพิการ
แนวคิคของโครงการ CBR


          แนวคิดของ CBR เป็นแนวคิดที่มีลักษณะสำคัญ ดังนี้
          1. เป็นยุทธศาสตร์ “เชิงรุก” เข้าถึงคนพิการในชุมชน ในขณะที่การบำบัดฟื้นฟูคนพิการโดยระบบการรักษาพยาบาลในปัจจุบันอยู่ในลักษณะ “เชิงรับ”
          2. เน้นการค้นหาและพัฒนาศักยภาพของคนพิการ ครอบครัวและชุมชน โดยสนับสนุนให้มี ส่วนร่วมในกระบวนการฟื้นฟูทั้งในระดับการวางแผนและการดำเนินงาน ร่วมกันคิด ร่วมกันทำ และมีการประสานงานกัน
          3. แสวงหาและใช้ประโยชน์จากภูมิปัญญาชาวบ้านความรู้เดิมของชุมชนเทคโนโลยีพื้นบ้านและ ทรัพยากรในท้องถิ่นที่มีอยู่แล้ว
เงื่อนไขของ CBR
          กิจกรรมหรือโครงการที่เป็น CBR จะต้องเป็นไปตามเงื่อนไข ต่อไปนี้
          1. คนพิการจะต้องมีส่วนร่วมในกิจกรรม/โครงการนั้นทุกขั้นตอนของโครงการนับตั้งแต่เริ่มการออกแบบโครงการ
          2. วัตถุประสงค์หลักของโครงการจะต้องเพื่อปรับปรุงคุณภาพชีวิต (Quality of Life, QOL) ของ    คนพิการไม่ใช่มุ่งหวังเพียงให้คนพิการสามารถช่วยเหลือตัวเองได้ในการทำกิจวัตรประจำวัน (Activity of Daily Living, ADL) อย่างที่ผ่านมาเท่านั้น
          3. มุ่งเน้นในการทำงานกับชุมชนเพื่อส่งเสริมให้คนพิการเกิดทัศนคติทางบวกและให้สมาชิกในชุมชนมีแรงจูงใจที่ จะให้การสนับสนุนและมีส่วนร่วมกับโครงการ CBR
          4. ต้องเป็นโครงการที่มีความยืดหยุ่นเหมาะสมสอดคล้องกับลักษณะของชุมชนแต่ละแห่ง
ปัจจัยหลักของ CBR
ปัจจัยหลักที่ทำให้งาน CBR ประสบความสำเร็จ มี 4 ประการ ได้แก่
          1. การสร้างความตระหนักในปัญหาความพิการและตระหนักในการมีส่วนร่วมของครอบครัว      และชุมชน
          2. การประสานทรัพยากรเพื่อการพัฒนาและฟื้นฟูคนพิการ
          3. การพัฒนาทักษะและความรู้เฉพาะด้านให้แก่สมาชิกในชุมชน
          4. การให้คนพิการและครอบครัวมีส่วนร่วมในกระบวนการทำโครงการ CBR ตั้งแต่การวางแผน การอำนวยการ
              การประเมินผล  การปฏิบัติการ ร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมพัฒนาตามแนวคิดที่เป็นหลักการบริหาร การพัฒนาที่ยั่งยืน
บุคคลที่เกี่ยวข้องใน CBR
          การที่งาน CBR จะเริ่มต้น ดำเนินไป และคงอยู่ได้ในชุมชนนั้นๆ จะต้องอาศัยความร่วมมือร่วมใจ     การประสานสัมพันธ์กันของกลุ่มบุคคล 7 กลุ่ม ได้แก่
          1. คนพิการในชุมชนนั้น
          2. ครอบครัวของคนพิการ
          3. ชุมชนของคนพิการ
          4. หน่วยงานภาครัฐ ทั้งในระดับท้องถิ่น ภูมิภาค และประเทศ
          5. องค์กรเอกชน ทั้งในระดับท้องถิ่น ภูมิภาค ประเทศ และต่างประเทศ
          6. บุคลากรทางการแพทย์ นักการศึกษา นักสังคมสงเคราะห์ และวิชาชีพอื่นๆที่เกี่ยวข้อง
          7. นักธุรกิจ
คุณค่าของงาน CBR
          งาน CBR มีคุณค่าและความสำคัญต่อการพัฒนาสังคมไทย โดยนำไปสู่สิ่งต่างๆ ดังนี้
          1. การเสริมสร้างกระบวนการเรียนรู้ของชุมชน โดยชุมชน เพื่อชุมชน
          2. การจัดการทรัพยากรที่ประหยัดและมีประสิทธิภาพ
          3. การสนับสนุนการปรับทัศนคติในทางบวกแก่คนในชุมชนและตัวคนพิการเอง
          4. การสนับสนุนโอกาสและสิทธิของคนพิการ
          5. การสนับสนุนการฟื้นฟูสภาพทุกส่วนตามศักยภาพที่มีอยู่ของคนพิการ
          6. การสนับสนุนให้คนพิการอยู่ร่วมกับชุมชนในฐานะสมาชิกที่เสมอภาคในชุมชน มีความสุขและความอบอุ่น
กระบวนการ
วิธีดำเนินการ
          การดำเนินงานพัฒนาศักยภาพคนพิการโดยชุมชนของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ดำเนินงานภายใต้โครงการการฟื้นฟูสมรรถภาพคนพิการโดยชุมชนเพื่อให้บริการคนพิการแบบครบวงจรในระดับชุมชน โดยใช้รูปแบบของ “อาสาสมัครพัฒนาสังคมฯช่วยเหลือคนพิการ” (อพมก.)  ซึ่งภารกิจหลักของ อพมก. ในการให้ความช่วยเหลือดูแล ฟื้นฟู และพัฒนาคนพิการ มี 11 ภารกิจหลักได้แก่ การค้นหาคนพิการโดยชุมชน  การจดทะเบียนคนพิการ  ประสานงานกับคนพิการ/ครอบครัว/อบต.  และผู้ที่เกี่ยวข้อง  เพื่อค้นหาปัญหาและความต้องการ  การจัดทำแผนบุคคล  การฝึกทักษะที่จำเป็นในการดำรงชีวิตอิสระของคนพิการแต่ละประเภท  การส่งเสริมเข้าถึงระบบสุขภาพหลักประกัน 30 บาท  การได้รับอุปกรณ์เครื่องช่วยคนพิการ การเตรียมความพร้อมเข้าระบบโรงเรียน การฝึกทักษะอาชีพสำหรับคนพิการ  และการกระตุ้นให้เกิดการรวมกลุ่มในชุมชน เป็นต้น
กระบวนการดำเนินงาน
          กระบวนการการดำเนินงานเพื่อให้การพัฒนาศักยภาพคนพิการโดยชุมชนมีความยั่งยืนมีรูปแบบการดำเนินงานใน 3 กิจกรรม (3 ปี)  คือ.
กิจกรรมปีที่ 1 การฟื้นฟูสมรรถภาพคนพิการโดยชุมชน  เพื่อให้บริการคนพิการแบบครบวงจรในชุมชน ของ พม.  เป็นกิจกรรมที่ส่งเสริมให้เกิดอาสาสมัครพัฒนาสังคมฯช่วยเหลือคนพิการ โดยการอบรมอาสาสมัครพัฒนาสังคมฯช่วยเหลือคนพิการ เพื่อให้ความรู้และเพิ่มพูนทักษะในการปฏิบัติงานของอาสาสมัครฯ โดยแบ่งการอบรมเป็น 2 ระยะ  คือ  ระยะที่ 1 เป็นการอบรมให้ความรู้เกี่ยวกับคนพิการและสิทธิขั้นพื้นฐานของคนพิการ หน่วยงานที่ให้บริการฟื้นฟูสมรรถภาพทั้งทางด้านการแพทย์  การศึกษาการอาชีพและสังคม  รวมทั้งการปฏิบัติงานกับครอบครัวและชุมชน  และระยะที่ 2 เน้นการฝึกทักษะเพื่อให้สามารถช่วยเหลือคนพิการและแนะนำครอบครัวคนพิการในการฟื้นฟูสมรรถภาพ  และการประกอบกิจวัตรประจำวัน  รวมทั้งการกระตุ้นการมีส่วนร่วมและสร้างความเข้มแข็งให้ครอบครัวและชุมชน
กิจกรรมปีที่ 2 การส่งเสริมการฟื้นฟูสมรรถภาพคนพิการโดยชุมชน  เพื่อให้บริการคนพิการแบบ ครบวงจร ของ พม.  นอกเหนือจากการดำเนินงานในภารกิจหลักของ อพมก. การดำเนินการในกิจกรรมปีที่ 2  เน้นการจัดทำแผนชุมชนเพื่อพัฒนาคนพิการ  โดยการส่งเสริมให้ประชาคมร่วมกันในการจัดทำแผนชุมชน ด้านคนพิการ และผลักดันเพื่อให้มีการนำแผนชุมชนสู่แผนการดำเนินงานขององค์กรปกครองท้องถิ่น
กิจกรรมปีที่ 3 การส่งเสริมความมั่นคงในชีวิตคนพิการ  ครอบครัว และชุมชน  เพื่อให้เกิดมาตรฐานการดำเนินงาน  โดยมีเกณฑ์มาตรฐานการดำเนินงานการพัฒนาศักยภาพคนพิการโดยชุมชน ที่จะเป็นแนวทางให้การดำเนินงานมีความยั่งยืน

ขอบคุณความบทความดี ๆ จาก สำนักงานส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการแห่งชาติ (พก.)  http://www.nep.go.th/index.php?mod=cbr_process

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

Tag Cloud

%d bloggers like this: